Nöbetçi Eczaneler
Balinaların sindirim sistemlerinde üretilen katı ve mumlu bir madde olan amber, kas gevşetici, hazmı kolaylaştırıcı ve kalbi kuvvetlendirip iştah açıyor.
Beynimiz tarafından hiçbir zaman ‘kapatılamayan’ tek duyu olan koku duygusu, beynimizin hafıza ve yaratıcılığı etkileyen kısmında yer alıyor. Koku alma duyusu 24 saat boyunca çalışıyor ve günlük duyguların yüzde 75’ini etkiliyor. Hafızada önemli bir rol oynayan koku, insanın ruhsal durumunu etkiliyor, bedensel sağlığına olumlu katkı sağlıyor. Ancak tüm kokuların algılanması insanın kültürel yapısına veya duygusal durumuna bağlı olarak değişiyor.
Kokuların insanlarda yarattığı etkiyi, Afyonkarahisar’da dükkânında aktarcılık yapan Zafer Çakır’a sorduk. Çakır, misk ve amber karışımının çağlar boyunca en fazla beğenilen güzel kokulardan biri olduğunu söyledi. Bu iki kokunun birçok hastalığın giderilmesinde, belirtilerinin azalmasında kullanıldığını belirten Çakır, özellikle kalp ve akıl hastalıklarında yararlanıldığını belirtti.
Sözlerine ilk önce amber kokusunu anlatarak başlayan Aktar Zafer Çakır, ambergris adıyla bilinen balina kusmuğunun ilk üretildiğinde, dışkı koktuğunu ancak sonradan tazeleyici esanslara sahip güçlü bir kimyasala dönüştüğünü belirtti. Amber kokusunun balinanın kusmuğunun içerisindeki yağdan üretilen misk-i amber kokusunun 3 gramı yaklaşık olarak 50 liradan satılıyor. Pahalı olduğu için gram gram satılan amber ve misk karışımlı esansın kilosu 3 bin ile 6 bin lirayı buluyor. Afyonkarahisar’da aktarlık yapan Zafer Çakır, kalbi ferahlatan amber kokusunun insan sağlığına birçok faydası olduğu dile getirdi.
AMBER YURT DIŞINDAN GETİRİLİYOR
Amberin balinaların kusmuğunun içindeki yağdan çıkarıldığını ve yurt dışından ithal edildiğini anlatan Çakır, Fransızlar sıvı ve Çinliler katı olarak yapabildiğini dile getirdi. Çakır kendilerinin işlenip esans haline getirilen bu kokuyu yurt dışından temin ettiklerini anlattı. Çakır’ın verdiği bilgiler şöyle: “Kokuya özellikle kalp rahatsızlıkları olanlar rağbet gösteriyor. Amber balinaların sindirim sistemlerinde üretilen katı ve mumlu bir madde. Bu maddeyi okyanuslardan denizciler topluyor. Rengi siyah ve gri olabilen amber, uzmanlar tarafından yapılan pek çok araştırmaya göre, kas gevşetici, hazmı kolaylaştırıcı ve kalbi kuvvetlendirip iştah açıcı özelliklere sahip.”
MİSK CENNET KOKUSUDUR
Misk kokusunun ise bir tür erkek ceylan tarafından üretilen güzel kokulu bir madde olduğunu belirten Aktar Zafer Çakır, “Misk kokusu hoş ve kuvvetli, yağlı bir salgıdır. Salgı, ceylanın karnının alt tarafında bulunan salgı bezinden gelir. Misk salgısına koku veren ana madde, muskon organik bileşiğidir. Ceylan dışında, bazı farklı hayvanlardan da üretilebilir (örneğin misk kedisi). Asya kıtasında yaşayan bir tür keçiden üretilen misk, en bol olan ve en çok kullanılan türüdür. Bugün sentetik olarak da üretilen misk, özellikle Orta doğu ve İslâm kültüründe fazlasıyla bilinen ve değer verilen bir kokudur. Kur’ân’da cennette bulunduğu anlatılır. Misk, parfüm yapımında esans ruhu olarak, koku ve renk vermek için kullanılır. Misk elde etmek için, geyiğin salgı yapan bezleri, bulunduğu yerden çıkarılarak kurutulur. Bu bezlerin büyüklüğü, iri bir yumurta büyüklüğünü geçmez.”
MİSK VE AMBER SAĞLIK İÇİN KULLANILIYOR
Afyonkarahisar’daki dükkanında ıtriyat malzemeleri satan Zafer Çakır, misk ve amber karışımının çağlar boyunca en fazla beğenilen güzel kokulardan biri olduğunu söyledi. Bu iki esansın sağlığa da birçok faydası olduğunu belirten Çakır, açıklamasında şunlara yer verdi: “Başka bir çalışmada, deney hayvanlarının değişik organlarından alınan düz kaslar -özellikle rahim düz kasları- üzerinde amberin kas gevşetici tesiri olduğu tespit edilmiştir. Bu araştırma neticeleri, amberin bazı hastalıkların tedavisine vesile olabileceği ümidini artırmaktadır. Kalp kuvvetlendirici, kramp çözücü, iştah açıcı ve hazmı kolaylaştırıcı olarak eskiden beri kullanılmıştır. Eskiden tıpta şöhrete ve epeyce kullanım alanına sahip olan amber, bugün bu amaçla kullanılmaz. Geçmişte saflaştırılmış amber yağı isteri ve boğmacada kullanılmıştır.”
HER İKİ ESANS DA GİDEREK UNUTULUYOR
Aktar Çakır, insanın beden sağlığı ve duygu durumuna birçok faydası olan misk ve amber kokularının sentetik olarak üretilen kokuların karşısında giderek unutulduğunu dile getirerek, her iki kokunun da tarihi köklerin olduğuna vurgu yaptı. Çakır, sözlerini şöyle sürdürdü: “Arap ülkelerinden sabun olarak kullanıyordu. Bu Osmanlı döneminde kullanıyordu. Misk sabunu olarak kullanılan bu sabun gün boyunca insanı rahatlatan bir koku olur. Şimdi bunu unuttuk.” Alaattin Yeşilay (Özel)