Avcı: Sağlıkta doğru bilgi hayat kurtarır!

Bireylerin ve toplumun sağlığını korumayı, hastalıkların ortaya çıkmasını önlemeyi ve yaşam kalitesini yükseltmeyi amaçlayan halk sağlığı, toplumsal yaşamın önemli gündem başlıkları arasında yer alıyor. Bulaşıcı ve kronik hastalıklardan çevresel risklere, sağlık hizmetlerine erişim sorunlarından koruyucu sağlık hizmetlerine kadar geniş bir alanı kapsayan halk sağlığının önemi, Halk Sağlığı Haftası dolayısıyla bir kez daha gündeme geldi. AFSÜ Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Kadriye Avcı, Halk Sağlığı Haftası kapsamında yaptığı değerlendirmede halk sağlığının temel amacı, koruyucu sağlık hizmetlerinin önemi ve sağlık bilgilerinin doğru kaynaklardan edinilmesi konusunda önemli açıklamalarda bulundu.

‘HALK SAĞLIĞI TOPLUMUN SAĞLIĞINI KORUMAYI VE GELİŞTİRMEYİ HEDEFLER’

Halk sağlığını, toplumun sağlığını korumayı ve geliştirmeyi hedefleyen bir bilim ve uygulama alanı olarak tanımlayan Prof. Dr. Avcı, halk sağlığının temel amacının hastalık ve yaralanmaları önlemek, daha güvenli, sağlıklı ve kaliteli yaşamları teşvik etmek olduğunu belirtti. Avcı, bireylerin kendileri, aileleri ve toplum adına sağlıklı seçimler yapabilmeleri için gerekli bilgi ve kaynaklara erişimin sağlanmasının da halk sağlığının amaçları arasında bulunduğunu ifade etti. Halk sağlığının hastalıklardan korunmanın tedaviden daha önemli olduğunu vurguladığını belirten Avcı, bu nedenle koruyucu sağlık hizmetlerine öncelik verildiğini söyledi. Bireysel sağlığı geliştirme davranışlarının teşvik edilmesiyle toplumun daha sağlıklı olmasının hedeflendiğini kaydetti. Halk sağlığının hizmet kapsamının son derece geniş olduğunu aktaran Avcı, salgın kontrolü ve aşı uygulamaları gibi bulaşıcı hastalıkların yanı sıra kanser, diyabet, hipertansiyon ve kalp hastalıkları gibi kronik hastalıkların önlenmesi ve kontrolünün de bu alan içerisinde yer aldığını belirtti. Çevre sağlığı kapsamında halka temiz su sağlanmasının yanı sıra gebelik dönemi bakımları, bebek sağlığı ve üreme sağlığı hizmetlerinin de halk sağlığı şemsiyesi altında bulunduğunu ifade eden Avcı, iş sağlığı ve güvenliği kapsamında çalışanların sağlığının korunması, meslek hastalıkları ve iş kazalarının önlenmesi, sağlık araştırmalarının planlanması, hastalıkların toplumdaki dağılımının incelenmesi ve toplumların ihtiyaçlarına uygun sağlık politikalarının geliştirilmesinin de halk sağlığı alanında odaklanılan konular olduğunu söyledi.

‘HALK SAĞLIĞI TEDAVİDEN ÖNCE HASTALIKLARI ÖNLEMEYİ İLKE EDİNİR’

Halk sağlığı çalışmalarının kritik bir işleve sahip olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Avcı, bunun temel nedeninin halk sağlığının tedaviden önce hastalıkları önlemeyi ilke edinmesi olduğunu belirtti. Hastalıkların erken tanınması ve önlenmesiyle kişilerin ve toplumun daha sağlıklı olacağını, yaşam kalitesinin artacağını ve yaşam süresinin uzayacağını ifade eden Avcı, hastalıkları önlemenin tedaviden daha ucuz olması nedeniyle maliyetlerin de düştüğünü kaydetti. Koruyucu sağlık hizmetlerinden herkesin eşit şekilde yararlanabildiğini belirten Avcı, bu hizmetlerin hastalıkların neden olduğu iş gücü kayıplarının da önüne geçtiğini söyledi. Hastalıklardan korunmanın önemine dikkat çeken Avcı, Türkiye’de koruyucu sağlık hizmetlerinin ücretsiz olarak sunulduğunu ifade etti. Vatandaşların Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi’nde (KETEM) kanser taramalarından, Sağlıklı Hayat Merkezlerinde diyetisyen ve fiziksel aktivite desteği ile psikolojik danışmanlık hizmetlerinden, Aile Sağlığı Merkezlerinde ise gebe, bebek ve çocuk izlemleri ile aşılama hizmetlerinden yararlanabildiğini belirtti.

AFSÜ ÖĞRENCİLERİNE UYGULAMALI HALK SAĞLIĞI EĞİTİMİ

AFSÜ Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı’nın faaliyetleri hakkında da bilgi veren Prof. Dr. Avcı, öğrencilerin koruyucu ve geliştirici sağlık hizmetlerini yerinde öğrenmelerini hedeflediklerini söyledi. Bu amaçla 1. ve 3. sınıf Tıp Fakültesi öğrencilerine konuyla ilgili teorik bilgilendirme yaptıklarını belirten Avcı, 6. sınıf öğrencilerine ise 1 ay boyunca uygulamalı eğitim verdiklerini ifade etti. Afyonkarahisar İl Sağlık Müdürlüğü ile yapılan protokol kapsamında öğrencilerin KETEM, Sağlıklı Hayat Merkezi, Halk Sağlığı Hizmetleri Başkanlığı, Toplum Sağlığı Merkezi, Verem Savaş Dispanseri ve Acil Sağlık Hizmetleri Komuta Kontrol Merkezine rotasyon şeklinde gönderildiğini belirten Avcı, öğrencilerin burada yürütülen hizmetlere aktif olarak katılımının sağlandığını söyledi. Bu eğitimler sayesinde fakülteden mezun olan hekimlerin, birinci basamak sağlık kurumlarında verilen koruyucu sağlık hizmetlerini bilerek çalışma hayatına başladığını ifade etti.

EN DİKKAT ÇEKİCİ TEMA ‘BİLGİYİ SORGULA, KAYNAĞI DOĞRULA’

Halk Sağlığı Haftası’nın 2026 yılı temalarına da değinen Prof. Dr. Avcı, Sağlık Bakanlığı tarafından haftanın yedi günü için yedi farklı tema belirlendiğini belirtti. Bu temaları ‘Sağlıklı Anne, Sağlıklı Nesil’, ‘Sağlıklı Çocuk, Sağlıklı Gelecek’, ‘Bilgiyi Sorgula, Kaynağı Doğrula, Sağlığını Aşıile Koru’, ‘Kaybetmeden Fark Et’, ‘Sağlıkla Yaş Al, Sağlıklı Kal’, ‘Bedenini Dinle, Harekete Geç’ ve ‘Kanserde Erken Teşhis Hayat Kurtarır’ şeklinde sıralayan Avcı, bunlar arasında en dikkat çekici olanın ‘Bilgiyi Sorgula, Kaynağı Doğrula’ teması olduğunu söyledi. Günümüzde vatandaşların sağlık alanında başta internet siteleri olmak üzere sosyal medyadan çok fazla bilgi aradığını belirten Avcı, insanların sağlık bilgisi edinmek, sağlıklı yaşam tarzı faktörlerini öğrenmek, tarama yöntemleri ve erken tanılama hakkında bilgi sahibi olmak, başkalarının tıbbi deneyimlerine ulaşmak ve kendi deneyimlerini paylaşmak, hekimlere ulaşmak ve hekim ya da hastane seçmek amacıyla interneti kullandığını ifade etti. Dijital medyanın, tedavi hizmetlerinin yanı sıra koruyucu sağlık hizmetlerinde de doğru ve ölçülü kullanıldığında yararlı olabileceğini belirten Avcı, halk sağlığı açısından doğru kaynaklardan güvenilir sağlık bilgilerinin hastalıklardan korunmak ve sağlığı geliştirmek amacıyla değerlendirilmesini önerdi.

‘DOĞRU BİLGİYİ YANLIŞ BİLGİDEN AYIRT ETMEK GEREKİYOR’

Bu yılki temalarda aşı konusuna vurgu yapılsa da beslenme ve egzersiz gibi yaşam tarzı değişikliklerini içeren halk sağlığı konularında çok daha fazla içeriğin bulunduğunu belirten Avcı, bütün bu temaların ortak noktasının doğru bilgiyi yanlış bilgiden ayırt etmek olduğunu söyledi. Vatandaşların öncelikle Sağlık Bakanlığı ve üniversiteler gibi sağlık alanında hizmet veren resmî kurumların içeriklerine itibar etmeleri gerektiğini belirten Avcı, bireysel paylaşımlarda ise hekim veya sağlık çalışanlarının içeriklerinin tercih edilmesini önerdi. Paylaşımı yapan kişinin popülaritesine değil, uzmanlık alanına ve alanındaki birikimine mutlaka bakılması gerektiğini vurgulayan Avcı, sağlık çalışanları tarafından yapılan paylaşımlarda dahi bilginin güvenilir bir kaynağa dayandırılıp dayandırılmadığına, güncel olup olmadığına ve reklam amacı taşıyıp taşımadığına dikkat edilmesi gerektiğini ifade etti. Diyet ve fiziksel aktivite gibi sağlıklı yaşam tarzı önerilerinde herkesin yaşının, cinsiyetinin, çalışma hayatının ve sağlık durumunun farklı olduğuna dikkat çeken Avcı, kişiye özgü faktörlerin bu önerilerden yararlanma durumunu etkileyebileceğini belirtti. Bu nedenle sosyal medyada paylaşılan bilgilerin mutlak doğrularmış gibi kabul edilmemesi gerektiğini söyledi.

‘SOSYAL MEDYADAN ALINAN SAĞLIK ÖNERİLERİNİ UYGULAMAK RİSKLİ’

Bir kişinin herhangi bir sağlık kurumuna veya uzmana bizzat başvurmadan, yalnızca sosyal medyada gördüğü bir kişiden koruyucu ya da tedavi edici sağlık önerisi alarak uygulamasının riskli olduğunu vurgulayan Avcı, özellikle aşı kullanımı, bulaşıcı hastalıklar ve salgınlarda alınacak tedbirlerle ilgili konularda en yetkili resmî kurum ve kişilerin paylaşımlarının dikkate alınması gerektiğini belirtti. Prof. Dr. Kadriye Avcı, sağlık alanında doğru bilgiye ulaşmanın önemini şu ifadelerle özetledi: “Sağlıkta doğru bilgi hayat kurtarır, hastalıklardan korunmayı sağlar ve yaşam kalitemizi artırır. Bu nedenle her konuda olduğu gibi sağlıkta da öncelikle bilgilerin güvenilir bir kaynaktan olduğundan ve doğruluğundan emin olalım, sonra yine bir uzmanın bilgisine ve tecrübesine müracaat ederek uygulamaya geçelim.”