TURİSTİK TUVALET!

Geçenlerde birkaç arkadaş, hafta sonu Ayazin, İhsaniye,Döğer taraflarına geziye çıktık.  Afyonkarahisar’da turistik yer denince oralar akla geliyor. Neler gördüğümüzü kısaca anlatayım.

Halk arasında suyu guatr hastalığına iyi geldiği sanılan Döğer’deki Zor Ali Çeşmesi’nin suyunun iyice azaldığını üzülerek gözlemledik. Bu sene kırsalda bulunan çoban çeşmelerininsuyu ya akmıyor ya da çok azalmış.

İhsaniye’de dörtyöndeki saatleri ayrı bir zamanı gösteren turistik saat kulesine bakan lokantada yemeğimizi yedik. Oradan Kayıhan’a geçip Ayazini’ne vardık. Eski Afyonkarahisar valilerinden Sayın Gökmen Çiçek sayesinde kendi halinde bir köy iken ilin turistik yıldızı haline gelen Ayazini,her hafta sonu olduğu gibi yine kalabalıktı. Bir işletmenin önünden geçerken fiyat listesinde Türk kahvesi 60 TL dikkatimi çekti. Bir başka bir yerde kahve 75 TL idi.Daha önce gördüğüm gazoz çeşitlerinin satıldığı dükkanda bir adet gazoz 70 TLidi. Maşallah fiyatlar Afyonkarahisar’daki kafe ve pastane fiyatlarıyla yarışır olmuş. Eeee nede olsa turistik bir yer. Ülkemizin turistik yörelerindeki gibi gelenleri kazıklamak geleneği buraya hemen yerleşmiş.

Bu gezide Göynüş Vadisi’ne de uğradık. İşin doğrusu buraya son zamanlarda gitmek istemiyorum, ayaklarım hep arka arkaya gidiyor. Dünyada eşi olmayan ve bir gerdanlığa dizilen üç mücevhere benzettiğim Aslantaş, Yılantaş ve Maltaş’ı görmek istemiyorum. Çünkü her üçü de gün geçtikçe eriyip gidiyorlar,özellikle de Maltaş.

Arkeoloji biliminde bir kural vardır. Toprak altında 2000 yıl kalan bir eser eğer çıkarılmazsa binlerce yıl daha toprak altında kalarak korunur. Ancak çıkarılarak gün ışığına kavuşan eserlerin bakımı yapılmazsa birkaç senede yok olurlar. Özellikle yapılar hızla bozulur. Maltaş’da daha önce yabancı araştırmacılar tarafından 1884-1887, 1936, 1946-1958,1970’li  yıllarda kazı ve araştırmalar yapılmış,iş bitiminde çukurlar kapatılmıştır. 2021 yılında valilik talimatıyla burada yapılan kurtarma kazısı sonunda yapı tamamen ortaya çıkarılarak öylecene kaderine terkedilmiştir. Hiçbir koruma önlemi alınmadığı için özellikle toprak altında kalmış olan bölümler hızla yok olmaktadır. Tüf cinsi kayalardan yapılan Maltaş yanında Aslantaş ve Yılantaş’ın da ivedilikle doğa etkilerinden korunması gerekir. Efes Yamaçevler ya da Göbeklitepe’de olduğu gibi uzay örtüler yapılamazsa bile en azından ondüline levhalardan yapılacak örtülerle koruma altına alınabilir. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın bu konuda yeterli ödeneği yoksa bu iş yerel kaynaklarla da yapılabilir.

Asfalttan Maltaş’ın önüne değin desenli parke taşı döşenmiş ama güvenlik önlemleri yok. Daha önceleri burada güvenlik kamerası vardı ama son gittiğimizde göremedim. Buraya kesinlikle güvenlik kamerası konulmalıdır. Çünkü anıttaki kuyu içinde defineciler tarafından matkapla (altın var mı yok mu diye) delikler açılmış. Yarın öbür gözü dönmüş kaçakçılar öteki Frig anıtlarını yok ettikleri gibi bu anıta da zarar verebilirler. Ayrıca eskiyen ve tahrip olan bilgi levhasının yenilenmesi gerekir.

Ama Maltaş’da önemli bir iş yapılmış. Saçtan yapılma bir tuvalet konmuş. Tuvaletin üç yanı kapalı, önü açık. Tuvaletin kapısı bir nedenle düşmüş ya da kırılmış. İhtiyaç giderirken doğayı seyrediyorsunuz! Çok merak ediyorum bu anıtların sorumluk alanlarında olankuruluşların görevlileri zaman zaman buraları kontrol etmiyorlar mı? Yukarıda yazılanlar hiçbiri dikkatlerini çekmiyor mu? Ya da bu konularda üst makamlarına bilgi veriyorlar mı?

Midas’ın Kızı Suna’nınkaldığı Dünyanın İlk Apartmanı, Nazlı Kilise, Akademivs gibi uyduruk bilgi levhalarına şimdi de ‘dünyanın eski tuvaleti’ eklenirse şaşırmamak gerek. Siz yine de Göynüş Vadisi’ne giderseniz Mutlaka Maltaş bitişiğindeki doğa dostu bu turistik tuvaleti görünüz.