MEDYATİK PALAVRALAR

Günümüzde sosyal medyanın ve internet kullanımının yaygınlaşması kimi yanlış bilgilerin ya da başka bir deyişle palavraların yaygınlaşmasına yol açmaktadır. Kimi kişiler ünlenebilmek için uydurdukları palavraları bilim adamı edasıyla bir gerçekmiş gibi sosyal medya platformlarında dile getirmekte bunları yaymaktadırlar. Hiçbir bilimsel çalışmaya, belgeye ve kanıta dayanmayan bu yalanlar kimilerince paylaşılmakta ve bir süre sonra sanki gerçekmiş gibi akıllarda yer etmektedir. Daha önce bu konuyu 7.3.2024 tarihli Afyonşehir gazetesindeki köşemde “Afyonkarahisar’ın Yanlış Bilgileri” adı altında dile getirmiştim. Örneğin, Midas’ın kızı Suna konusu. Aklı evvelin biri bu yalanı ortaya atmış ve günümüzde hala kimi yerlerde kullanılmaktadır. Friglerde yani MÖ 700’lü yıllarda “suna” diye bir ad yoktur. Suna, Türk Dil Kurumu verilerine göre Orta Türkçe döneminden beri kullanılan öz Türkçe bir sözcüktür.

Gelelim konumuza; son bir haftada özellikle yerel basında ve sosyal medyada şu dikkati çeken uydurma bilgi ve haberler yer almaktadır.

PALAVRA 1: Kısa bir süre önce yerel yazılı basında aşağıda aynen alıntısını yaptığım özetle şöyle bir haber vardı. “Araştırmacı Evren Afat, yaptığı sunumda Afyonkarahisar’da bulunduğunu öne sürdüğü büyük lahit ve mezarlara ilişkin dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Afat, bazı yapıların yaklaşık 6 metre, bir başka yapının ise 14 metre uzunluğunda olduğunu söyledi.

Boyut kapıları ile ilgili araştırmaları ile bilinen Evren Afat, Eylül ayında Afyonkarahisar’da incelemelerde bulunmuştu. Afat, kendine ait Youtube kanalında “Anadolu’da yaşamış devler” hakkında yayın yaptı. Afat’ın gösterdiği görüntüler üzerinden yaptığı anlatımda, “Burası Afyon” diyerek üç ayrı yapının yaklaşık 6 metre uzunluğunda olduğunu ifade etti. Afat, “Yani burada 3 tane 6 metre lahit. Diğeri de onlarla aynı boyda” sözleriyle görüntülerde yer alan yapıların ölçülerine dikkat çekti.

Afyonkarahisar’daki başka bir görüntüye ilişkin de konuşan Afat, “Afyon’da yine 4,5 metre mumya. Lahit içi” ifadelerini kullandı. Ardından yaklaşık 6 metrelik başka bir yapı gösteren Afat, en büyük olarak nitelendirdiği yapı için ise, “Bakın bu da en büyüğü Afyon. Yine 14 metre lahit arkadaşlar. 14 metre.” dedi.

Afat, açıklamalarının devamında çalışmalarını “devler” konusuyla ilişkilendirdi. Devlerle ilgili anlatıların bugüne kadar daha çok mitolojiler üzerinden aktarıldığını söyleyen Afat, kendisinin ise bu konuda kanıtlar bulunduğunu öne sürdü.

“Devler konusu her zaman anlatılıyor. Ben de daha önce çok anlattım. Fakat elde kanıt var mı? Yok. Hep mitolojilerden anlatıyoruz. Yani elimizde kanıt yok ama artık elimizde kanıtlar var” diyen Afat, farklı bölgelerde daha fazla örnek göstereceğini söyledi.”

Arkeoloji dünyasında bugüne değin resmi ve bilimsel olarak onaylanmış 14 metre uzunluğunda bir lahit bulunmamaktadır. Bu anıt mezarların boyutları için geçerli bir ölçüdür. Antik Çağ lahitlerinin uzunlukları genellikle 2 ila 4 metre arasında değişir. Kişi lahitle mezar odasını karıştırdığı gibi mitoloji ile gerçeği de karıştırmaktadır. Merak ediyorum E. Afat’ın bulduğunu söylediği 14 metrelik lahit ve 4,5 metrelik mumya nerededir?

PALAVRA 2: Sosyal medyada geçenlerde gördüğüm bir videoda bir vatandaş bilim adamı edasıyla oturmuş Afyonkarahisar Kalesi’nde uzay üssü olduğunu anlatıyordu. Bu video halen dolaşımdadır. Oysa bu palavra Scientology düşüncesinin icatçısı olan Amerikalı yazar L. Ron Hubbard tarafından 1980’lerde kaleme alınan on ciltlik Mission Earth adlı bilim kurgu öyküsünde geçmektedir. Hatta ikinci cildin kapak resminde Afyonkarahisar Kalesi ve üzerine iniş yapan bir uzay gemisi tanımlanmıştır. Yani kurgulama ve hayal ürünü bir öyküdür. Bu öyküyü baz alanlar sanki gerçekmiş gibi haber ve video yapmaktadırlar.

Bu bağlamda Yeni “boyut kapısı” iddiasıyla birlikte, Afyonkarahisar ile ilgili geçmişte ortaya atılan kimi söylemlerin yeniden sosyal medyada taşındığını görülmektedir. Afyonkarahisar’da “boyut kapısı açılıyor” savı sosyal medyada gündem olunca YouTube yayıncısı Evren Afat’ı yine sahnede görüyoruz. Afat, Kurban Bayramı’ndan önce kendisine ulaşan kişilerin “Afyon’da kapı açılıyor” dedikleri için arkadaşları ile Afyonkarahisar’a gelerek özellikle Sandıklı bölgesinde incelemeler yaptığını açıklayarak gökyüzünde yıldıza benzer cisimlerin 29 Haziran’da hareket ederek üçgen oluşturduğunu, bunun yanı sıra 100’e yakın yıldızın da hareket ettiğini söylemiştir. Ayrıca Afyonkarahisar Kalesi ve uzaylılar hakkında yazılan uydurma öyküden de sanırım fikirlerini kanıtlamak amacıyla söz etmektedir.

PALAVRA 3: Birkaç gün önce sosyal medyada bir kişinin paylaştığı bir videoyu gördüm. Aslında sürekli bu tip sansasyonel haber peşinde olan bu arkadaşın daha önceleri “Midas’ın hapishanesi bulundu” başlıklı bir haberini görmüştüm. Yazımıza konu olan videoda Afyonkarahisar’daki bir Frig yolu resmi ve resmin üzerinde “Afyonda Roma şövalyelerinin geçtiği antik yol izleri halen duruyor” diye yazıyordu. Roma İmparatorluğu’nda şövalyelik sınıfı yoktur. Türk Dil Kurumu’na göre şövalye, Orta Çağ Avrupası’nda özel bir eğitimle yetişen, atlı ve soylu savaşçı anlamına gelir. Şövalyelik, Orta Çağ’da soyluluk unvanı, aynı zamanda cesaret, sadakat, adalet ve zayıfları koruma gibi ahlaki kurallardan oluşan bir yaşam biçimidir. Ortaya çıkışı 12. yüzyıl olup, 15. yüzyıl hatta kimi kaynaklara göre 17. yüzyılda sona ermiştir. Yani Roma ile ilgisi yoktur.

Bu arada kimi Antik Çağ konulu yabancı filmlerin dublajlarında sıklıkla “lord” sözcüğü kullanılmaktadır. Antik Çağ’da bugünkü anlamıyla “lordluk” yoktur ve Antik Çağ’dan sonra, yani Orta Çağ Avrupası’nda ortaya çıkmıştır. Aslında lordluk İngiltere’de bir soyluluk ya da üst mertebe ifade eden onursal bir unvandır.

Son söz: Bu tip fikir üretenlere, paylaşım ve haber yapanlara bir tavsiyem var. Lütfen biraz araştırma yapın ve uzmanı olmadığınız konularda ünlü olmak amacıyla bilginiz olmadığı halde bilgiçlik taslayarak kesin yargılarda bulunmayın ve olur olmaz konuşmayın. Çok komik duruma düşüyorsunuz.